Bretly D. wordt verdacht van moord op Rotterdamse psychiater.© Politie

Hij is agressief, dominant, manipulatief, gewetenloos, antisociaal en narcistisch. Hij lijdt aan borderline en psychopathie. Dat is het ontluisterende beeld van de 26-jarige Bretly D., verdacht van doodslag op een Rotterdamse psychiater en poging tot zware mishandeling op een andere man in oktober 2023. Voor het Openbaar Ministerie is het duidelijk: hier moet tbs met dwangverpleging worden opgelegd. En daarnaast een forse celstraf, van 18 jaar.

De eis voor een celstraf en tbs komt op dag twee van het proces tegen Bretly D.. Een jonge jongen nog, zegt zijn advocaat Bénédicte Ficq. “Met een heel verdrietig leven. Een kind dat door de maatschappij kapot is gemaakt.”

Verleden van geweld

Bretly is een jongen of man met een verleden van geweld. In 2014, hij is dan 15 jaar oud, probeert hij een man te doden. Hij krijgt daar jeugddetentie en jeugd-tbs voor. Zo’n 7 jaar wordt hij behandeld, maar de deskundigen zeggen nu: zijn stoornissen zijn verhard.

Die zaak uit 2014 is van belang voor het OM. Net als bij psychiater Jean van Griensven ging het om een seksdate met een veel oudere man. In beide gevallen is fors geweld gebruikt. Zou het kunnen dat hij tot twee keer toe wraak heeft willen nemen, gevolg van een seksueel trauma in Bretly’s jeugd? Zou hier het motief kunnen liggen in het doodschieten van de psychiater? Het OM houdt het voor mogelijk.

Bretly wil er niet veel over verklaren. Over de doodslag heeft hij gezwegen en in het Pieter Baan Centrum heeft hij niet willen meewerken aan onderzoek naar zijn psyche. Maar ze hebben hem daar wel kunnen observeren als hij aan het werk of sporten is en dat bevestigt het beeld van de chronisch gestoorde, onvoorspelbare jongen. Ook in het PBC zorgde hij voor meerdere incidenten.

Bretly D. wordt verdacht van moord op Rotterdamse psychiater.© Opsporing Verzocht

Lange lijst aan bewijs

Tegenover de ontkennende Bretly D. plaatst het OM een lange lijst aan bewijs. Hij wordt op 13 oktober 2023 gesignaleerd op station Rotterdam-Zuid met een wapen. Dan loopt hij in rechte lijn naar het Handelsplein, waar hij een afspraak heeft met Jean van Griensven. Zijn DNA is in de woning gevonden.

Bretly vertrekt later naar Zutphen voor een nieuwe seksdate, krijgt ruzie, probeert de man in zijn woning te wurgen en slaat de boel kort en klein. Deze man verklaart: “Hij zei tegen mij dat hij werd gezocht in Rotterdam waar hij een moord had gepleegd.”

Volgens advocaat Ficq is er geen bewijs voor ernstige verwondingen bij het tweede slachtoffer, noch voor de vernielingen. De dood van de psychiater dan. “Het is een verhaal dat je onwaarschijnlijk hard raakt. Eén groot verdriet.”

Maar ze zegt dat het haar taak is kritisch te kijken naar het bewijs en dat ze daarbij de persoon van het slachtoffer niet kan vermijden. “Hoe pijnlijk dat ook is voor de nabestaanden hier in de zaal.”

Het slachtoffer woonde aan het Handelsplein in Rotterdam.© MediaTV

Gebruik van crystal meth

De patholoog constateerde in eerste instantie dat het gebruik van crystal meth door Jean van Griensven dermate ‘toxisch’ was, dat de dood van de psychiater daardoor te verklaren zou zijn. Later werd dat aangepast: het doorschot door het hoofd was de meest waarschijnlijke doodsoorzaak, de drugs hebben mogelijk bijgedragen aan de dood.

Maar Ficq komt weer terug op de drugs: “Een dodelijke dosis drugs zou de dood kunnen verklaren.” Namens de nabestaanden reageert advocaat Sébas Diekstra: “Dit klinkt als eigen schuld.” Ficq: “Dat bedoel ik absoluut niet.”

Sowieso schuldig

In de rest van haar pleidooi richt Ficq zich op de hoogte van de straf, bijna alsof zij ervan uitgaat dat de rechter Bretly D. sowieso schuldig verklaart.

“Cliënt is niet te handhaven in de groep en zit afgezonderd in de penitentiaire inrichting. Als hij achttien jaar krijgt, dan zit hij al die tijd 23 uur per dag in zijn cel. Er gebeurt niets met hem, geen enkele behandeling. 0,0. Hij zal dan achttien jaar zitten te verharden in detentie voordat hij naar een kliniek kan.”

Zij bekritiseert de combinatie van een lange celstraf en tbs. “Ik vind het absúrd. Het is een volkomen verwerpelijk systeem. Ik zou bij uw rechtbank willen pleiten voor een veel lagere celstraf, vier of vijf jaar, zodat hij snel op een wachtlijst kan komen voor behandeling.”

Getraumatiseerd in kindertijd

Zonder in detail te treden, wijst ook de advocate naar het verleden van Bretly D., zijn kindertijd. “Het is zo traumatiserend wat hij heeft meegemaakt toen hij 8, 9 en 10 jaar oud was. Hij is zowel dader als slachtoffer. Hij is niet als psychopaat geboren.” Ficq zegt dat zij en het OM het in ieder geval over één ding eens zijn: “Dat hij therapie moet krijgen.”

Bretly D. zegt in zijn slotwoord dat hij het lastig vindt om te praten in het openbaar. Tegen de rechtbank: “Ik verwacht dat u uw ding doet. Verder was wat ik maandag zei, het belangrijkste. Daar blijf ik bij.” Hij zei toen spijt te hebben van wat er is gebeurd. Was dat onverwacht, na al het zwijgen, een impliciete bekentenis?

De rechtbank in Rotterdam doet op 1 oktober uitspraak.