Van brede hoeden tot elegante haarbanden: de hoedjesparade op Prinsjesdag blijft een opvallende traditie, maar mode en tijdgeest veranderen. Hoe komen we aan deze kleurrijke gewoonte en wat is daar nog van over?

Hoeden waren vroeger een essentieel onderdeel van een vrouwelijke outfit buitenshuis, vertelt koningshuisverslaggever Rick Evers tegen NU.nl. “Vroeger droeg een vrouw een hoed als ze overdag naar buiten ging. Die dresscode wordt door onze royals nog gevolgd bij de officieelste gelegenheden.”

Na de Eerste Wereldoorlog kwam daar verandering in. Koningin Wilhelmina vond dat het wat minder kon met de pracht en praal, vertelt Evers. “Erica Terpstra bracht het terug op Prinsjesdag in 1977, maar de traditie van vrouwen die hoeden dragen stamt dus al van veel eerder.”

Terpstra was in 1977 de eerste vrouwelijke parlementariër die een hoed droeg tijdens de troonrede van koningin Juliana. Volgens haar was de hoed een eerbetoon aan de democratie en de monarchie, vertelde ze aan NOS.

In 2019 blikte ze daar in gesprek met NU.nl op terug. “Het was een gezellige, zwarte hoed met een brede rand”, vertelde ze. “Tijdens mijn studie in Leiden was het normaal om bij feestelijke gelegenheden een hoed te dragen. Zonder bijzondere kleding naar het parlementaire nieuwjaar gaan voelde onhoffelijk. Prinsjesdag is toch hét feest van de democratie. Een hoed paste daar perfect bij.”

De evolutie van de hoedjescultuur

Het voormalige Kamerlid van de VVD had nooit verwacht dat haar modekeuze een traditie van ruim vier decennia zou ontketenen. Maar de hoedjesparade van nu is niet meer zoals die in de eerste dertig jaar.

Vrouwelijke politici gebruiken hun hoed steeds vaker om statements te maken. Zo verscheen Marianne Thieme in 2009 op Prinsjesdag met een zwarte koksmuts waarop ‘Meat Free Mondays‘ stond. Twee jaar later droeg ze een admiraalspet met ‘Save Our Seas‘. Haar opvolger Esther Ouwehand koos in 2021 voor een hoed die leek op een afgehakte boomstam.

Ook Krista van Velzen, voormalig Tweede Kamerlid namens de SP, maakte een opvallend politiek statement. Ze droeg in 2005 een hoge hoed die was gemaakt van 8 kilo autobanden. Je ziet de hoed op de foto boven dit artikel, aan de rechterkant. Van Velzen vroeg zo aandacht voor haar strijd tegen overmatig asfaltgebruik.

Terpstra zei dat destijds ongepast te vinden. “Prinsjesdag is geen moment voor politieke statements. Het is een dag om je mooi te kleden en de democratie te eren.”

Royaltyjournalist Josine Droogendijk deelt die mening. Volgens haar is Prinsjesdag bedoeld als chique en plechtige bijeenkomst. “Kleed je netjes. Juist nu, in tijden van laag vertrouwen in de politiek, geef je daarmee een krachtig signaal.”

Wat kunnen we dit jaar verwachten?

Evers zegt dat de traditie van het dragen van hoedjes aan kracht verliest. “Hoeden worden kleiner en minder prominent. Ons koningshuis gaat mee met de tijd. Vergeleken met Engeland, waar tradities strikt zijn, toont Nederland steeds meer flexibiliteit.”

Droogendijk merkt op dat koningin Máxima en prinses Amalia bijvoorbeeld vaker kiezen voor brede hoofdbanden of cocktailhoedjes. Die zijn praktischer en eenvoudiger te dragen zonder speldjes of schuifjes. Als politici deze trend overnemen, zien we die wellicht dit jaar terug.

Ondanks veranderingen blijft de kern van de traditie intact. Wat ooit begon als een ode aan de democratie door Terpstra, is nu een kans voor politici om hun eigen flair te tonen. Volgens Droogendijk en Evers is die flair het mooist wanneer het wordt gecombineerd met respect en gepaste plechtigheid.